Baskı ve Baskı Seçenekleri (Priting)

FreeHand 9 uygulama programı gelişmiş bir sayfa baskı penceresi kullanmaktadır. Diğer programlara kıyasla Sayfa Ayarları (Page Setup) için ayrı bir komut uygulaması yoktur ve bu ayarları File menüsünden Sayfa Ayarları (Page Setup) yapsanız dahi baskı aşamasında FreeHand 9 bu ayarları kullanmaz.

Bu nedenle baskı için gerekli tüm ayarları File menüsünden Print komutu ile ulaştığınız pencere ile yapabilirsiniz.

File>Print komutu ile ulaştığınız pencereden;

Printer seçeneğinin yanında aşağı açılır menüye mausla basıp, parmağınızı basılı tutarsanız, bilgisayarınıza bağlı baskı aracının modelini seçebileceğiniz liste ile karşılaşırsınız.

Destination iki seçeneğin ilki olan Printer seçili durumda iken, size bağlı baskı aracına doğrudan gönderme işlemini yapar. File seçeneği ise diskinizin üzerine veya hedeflediğiniz bir disk üzerine Postcript dosya yaratmanıza yarar.

Print Setting, Baskı düzeni ayarları. FreeHand 9.0 programını diskinize yüklediğinizde hazır baskı düzeni ayarları yükler. Menüden istediğinizi seçebilir veya sık kullandığınız bir baskı düzenini kaydedebilirsiniz.

Use PPD: kullandığınız yazıcınızın standart ayarlarını belirler. Filme veya kağıda baskı yapmadan önce seçtiğiniz yazıcınının PPD belgesini bulup belirlemeniz gereklidir. Bunun için ... düğmeciği tıklayın ve yazıcı PPD dosyalarının bulunduğu Sistem Klasörü>Genişletmeler>YazıcıBetimleri Klasöründen yazıcınızın adını içeren PPD dosyasını seçip Open komutu verin. İlgili yazıcı ismi Use PPD'nin yanında belirecektir.

Output: sayfanızın baskı şeklini belirler. Composite seçeneği renkli olarak hazırladığınız bir dökümanı siyah beyaz tonlama ile basar. Seperations ise sayfanızı renk ayrımı yaparak her rengi ayrı paletlere ayırarak baskı almanıza yarar.

Scale: Sayfa/sayfalarınızın baskı boyutlarını belirler. Fit on paper, sayfanızın boyutlarına bakmaksızın hedeflediğiniz yazıcınızın sayfa boyutları içine sığdırarak basar. Örneğin 35x50 cm boyutlarında bir döküman hazırladınız, yazıcınızın baskı boyutlar ise 21x30 cm. Fit on paper seçeneğini işaretlerseniz 35x50 cm olan sayfanızı 21x30 cm boyutundaki kağıda otomatik olarak küçültüp basacaktır. Variable, sayfanıza enden ve boydan ayrı ayrı boyutlandırıp baskı yapmanızı sağlar. Uniform ise tek hamlede boyutlandırmanıza yarar. %100 sayfanızın birebir boyutunu, 100'den altı küçültme, 100'den üstü ise büyültme değeri içerir.

Tile: Paftalı baskı. Masaüstü Laserlerinin baskı boyutu maksimum A3 (29.7x42 cm) ebadındadır. Bu boyutlardan büyük bir sayfa, örneğin 50x70 cm boyutlarında bir sayfa hazırlamışsanız yukarıda belirtiğimiz gibi Fit on paper seçeneği ile sığdırarak bastırabilirsiniz. Bire bir boyutlarda basmak isterseniz Tile yardımıyla paftalı olarak basmanız gerekir. Manuel seçeneğini işaretlerseniz Laser'iniz sayfanızın 0 (sıfır) noktasından itibaren sığdırabildiği alanı basar (Manuel seçenekli baskı yapmadan önce sayfanızın 0 (sıfır) noktasını standart hale getirin, bunun için cetvellerin kesiştiği bölgeye mausla konumlanıp çift tıklayın, böylelikle sayfa standart başlangıç noktasını sol alt köşeye getirmiş olursunuz), sayfanızın diğer alanlarını basması için sırasıyla 0 (sıfır) noktası belirlemeniz gerekir. Birinci bölgeyi bastıktan sonra yazıcınız ikinci bölgeyi basmak için sizi bekler, sayfa üzerinde cetvel aracılığıyla ikinci bir sıfır noktası belirleyin ve bas komutu verin. Tekrar tekrar sıfır noktaları belirleyerek sayfanızı manuel olarak basabilirsiniz. Automatic seçeneğini işaretlerseniz hemen karşısında Overlap seçeneği aktif olacaktır. Overlap paftalı olarak basılan sayfaların arasındaki bindirme paylarını belirler ve tüm dökümanınızı tamanlayıncaya kadar sayfaları bölümlere ayırarak basar.

Selected objects only: İşaretli olursa, sadece sayfa üzerindeki seçilmiş olan objeleri basar.

Setup: Üzerine tıklandığında Print Setup ayarları penceresini açmanıza yarar.

Print: Tüm ayarlarını yaptığınız sayfa/sayfalarınızı baskıya yollar.

Baskı Ayarları (Print Setup)

Sayfa baskı ayarlarını yapmak için Setup düğmeciğini tıklayın. Karşınıza Print Setup penceresi gelecektir. Pencerenin sağ bölümünde iç içe geçmiş üç ayar penceresi vardır. Bunlar, renk ve nokta ayarlarını içeren Separations penceresi, baskı marjları ve çıkış opsiyonları içeren Imaging penceresi ve sayfa boyutları ayarlarını içeren Paper Setup pencereleridir.

Sağ bölümün alt kısımda çoklu sayfalarınızın ön görüntülerini sırasıyla görebileceğiniz düğmecikler veya hemen yanında istediğiniz bir sayfaya geçebileceğiniz sayfa sıra numaralarını listeleyen menü bulunur. Hemen yanında penceredeki öngörüntünün seçeneklerini içeren bir menü var. Önerim Keyline seçili bırakmanız. Eğer Preview'de bırakırsanız Setup düğmesini tıklayıp Print Setup penceresine ulaşmak istediğinizde program sizi epeyce bekletiyor. En hızlı geçiş ise X-Box seçeneğinde oluyor.

UserPrep File: PostScript yazılara iş yollarken gönderdiğiniz dökümanın içindeki işlemleri kolay ve sorunsuz basmanıza yarayacak dosyaları menüden seçerek kullanabilirsiniz. Örneğin sayfanızda parçalı dolgu (filigram) kullanmışsanız Tiles.prp'yi seçip baskıya yollayın, baskı süreniz azalacaktır. Degrade kullanmışsanız MoreBanding.prp'yi kullanın, degradelerinizdeki adımları düzgün basacaktır.

Print setting: Hazır baskı ayarlarını seçebileceğiniz veya kaydedebileceğiniz bir menü içerir. Örneğin sık kullandığınız ayarlar varsa, Separations ve Imaging pencerelerine girerek ayarlamaları yaptıktan sonra kaydedebilirsiniz. Ancak Paper Setup ayarlarını kaydedemezsiniz. Böylelikle sık kullandığınız bir veya birden fazla Baskı Ayarları dosyası yaratabilir ve sürekli aynı ayarlarla uğraşmak zorunda kalmazsınız.

Separations ve Imaging pencerelerindeki ayarlamaları yaptıktan sonra Print setting'in yanındaki artı (+) şeklindeki düğmeciğe tek kere tıklayın, karşınıza yapmış olduğunuz ayarları kayıt edebileceğiniz bir pencere gelecektir. Save as bölümüne bir isim yazın ve kaydettiğiniz dosyalar FreeHand programının klasörü içindeki PrintSet adlı klasörün içine kaydedilmesi gerektiğinden penceredeki kayıt edeceği hedef klasörüne dikkat edin, hedef PrintSet klasörü değilse mutlaka klasörü bulup hedefledikten sonra Save düğmesine onay verin.

Renk ve Nokta Ayarları (Seperations)

Composite: Baskı alacağınız dökümanın üzerinde kullandığınız spot ve process renkleri, tonlama kullanarak Siyah Beyaz basılmasını sağlar.

Separations: Baskı alacağınız dökümanın process olarak ayrı ayrı plakalara ayırarak basar.

Print spot colors as proçess: Kullandığınız spot renkleri döküman üzerinde değiştirmeden film çıkış esnasında CMYK plaletlerine aktararak baskı almanızı sağlar.

P: (ü) işareti o renk paletinin basılacağı anlamına gelir. Üzerine mausla tıklarsanız (-) şekline dönüşür, (-) işarete o plakanın baskı sırasında devre dışı kalacağı anlamına gelir. Böylelikle istediğiniz plakaları baskıya gönderebilirsiniz.

O: Renk plakalarının birbirleri ile olan Overprint seçeneğini belirler. (-) işarete üzerine konumlanıp mausla üzerine tıklarsanız ekrana, O rengin diğer renkler ile altını boşaltma komutları içeren Overprint Ink penceresini getirecektir.

Off, işlemin kapalı olduğunu gösterir, hiçbir renk ile ilişkide bulunmaz. Kendi renginin altındaki tüm renklari boşaltır. Sayfa üzerinde kullandığınız dolgu ve çizgilerdeki Overprint komutunu kaldırmaz. Vermiş olduğunuz özel Overprint komutları aynen geçerli olur.

On, tüm renkler ile ilişki içine girer ve kendi renginin altındaki renkleri boşaltmaz.

Threshold: Vermiş olduğunuz değere göre, rengin altını boşaltır. Örneğin Mavi (Cyan) plakasına %80 Threshold değeri verdiğinizde, mavi rengin %80 tonlaması dışındaki tüm rengin altını boşaltır, %80'nin üstündeki rengin altını boşaltma (Overprint) yapmadan basar.

Angle: Renklerin nokta açılarını belirler. Rakkamın üzerine tıklarsanız,

Screen Angle adlı pencereyi açar, istediğiniz açı değerini belirleme olanağı sağlar.

CMYK renklerin açılarını değiştirmemenizi öneririm, ancak ek olarak spot bir renk bastıracaksanız ve kullandığınğz spot renkte nokta değeri varsa, o spot rengin açısını değiştirin. Program spot renklerin açısını, 45-15-75 ve 0 olarak getirir. En iyi açı değeri 45 olarak kabul edilir, bunun için ilk spot renk genellikle 45 olarak gelir.

Halftone screen: Baskı yoğunluğu (dpi) ve Nokta değerini (lpi) belirler. Printer default seçeneği işeretli kalırsa baskıya gönderdiğiniz dökümanın baskı çıkış makinanızın standart değerleri ile basmasına bırakırsınız.

Farklı değerler vermek istiyorsanız Other'i işaretlediğinizde Custom Screen adlı pencere ekrana gelecektir.

İstediğiniz değerleri girerek OK derseniz istediğiniz değerlerle basılmasını sağlarsınız.

Override objects: İşaretli olursa döküman içindeki özel Halftone değerlerini dikkate almadan baskı yapar. Döküman içindeki özel Halftone değerlerini değiştirmez. Eğer özel değerleriniz varsa ve film çıktı işlemini siz yapmıyorsanız, servis büronuzu mutlaka uyarın.

Transfer function: Tram aktarım seviye opsiyonları. Döküman üzerinde kullandığınız resim ve degrade geçişlerin baskı sırasında kullanacağı opsiyonları belirlemenize yarar.
Unadjusted'i işaretlerseniz, dökümanınızı film çıktı aracınızın değerlerinde basılmasını sağlarsınız.
Normalize seçeneği, resim ve degrade geçişlerin masaüstü laser'lerde kısmen iyileştirerek kısmen de hızlı baskı alabileceğiniz bir seçenek.
Posterize seçeneği ise hızlı baskı almak istediğinizde kullanacağınız bir seçenek. Tıpkı düşük çözümleme resim basmak gibi algılanabilir. Renk geçiş değerlerini azaltabildiği kadar azaltıp baskı alır.

Sread size: Renkleri otomatik olarak şişirme işlemi yapar. Ayrım gözetmeden tüm renklere vermiş olduğunuz değer kadar şişirme uygular. Dolgu, çizgi, metin gibi bir ayrıcalık tanımadan tüm objeleri içe ve dışa doğru şişirir (sayfa ve kesim kroslarını bile şişiriyor). Kullanırken dikkatli davranmanızı öneririm. Zeminleri ektra (beşinci renk) olarak basılan işlerde rahatça kullanabilirsiniz. Önce değer vermeden dört renginizi bastıktan sonra beşinci rengi basarken değer vererek basarsanız, zeminin örtüşmesi daha sağlıklı olacaktır.

Baskı Marjları ve Çıkış Opsiyonları Penceresi (Imaging)

Pencerenin üst kısımdaki ismi üzerine tıklayarak ekrana getirebiliyorsunuz.

Lebels & Marks başlığı altındaki seçenekler işaretli olursa:

Separation names renk adlarını,
File name and date dosya adı, tarih ve zamanı,
Crop marks sayfa kesim kroslarını,
Registration marks ise baskı ayar kroslarının basılmasını sağlar.

Imaging Options başlığı altındaki seçenekler:

Emulsion up, sayfanızı kağıt veya film üzerine düz basılmasını,
Emulsion down ise tersyüz yani ayna görüntüsünde basılmasını sağlar.

Positive image, sayfa görüntüsünü ekranda gördüğünüz gibi,
Negative image işaretlenirse sayfa üzerindeki siyah alanlar beyaz, beyaz alanlar ise siyah olarak basılır.

Output Options başlığı altındaki seçenekler:

Objects bölümündeki
Include invisible layers işaretli olursa, sayfa üzerinde kullandığınız katmanların (Layers) arasından gizlediğiniz veya yanlışlıkla görüntüsünü ekrandan kaldırdıklarınızı otomatik olarak basacaktır. Ancak bilinçli olarak gizlediğiniz katmanların basılmasını istemiyorsanız seçeneği kaldırın.

Split complex patsh, dökümanda kullandığınız çizimlerin üzerindeki fazladan kullanılan nokta sayısını flatnes değeri kulanıyormuşcasına azaltarak baskı almanızı sağlar.

Images bölümündeki menü seçenekleri, sayfa üzerinde kullandığınız resimlerin nasıl transfer edileceğini belirler.

Binary (ikili sistem) mac üzerindeki dökümanların,
ASCII ise pc üzerindeki dökümanların üzerindeki resimlerle ilgili veri gönderme modelidir.
None seçeneği ise resimlere OPI (Open Pre-Press Interface) işlemi yapan bir server kullandığınızda işaretleyeceğiniz bir seçenektir. Yalnız dökümanınızda, OPI resimlerin yanında kendi diskinizin üzerinden kullandığınız resimler varsa None seçenek işaretlerseniz sayfalarınızı baskıya gönderirken diskinizin üzerindeki resimleri kullanmadan sadece OPI resimleri kullanarak basar.

Include OPI comments: OPI resimleri kullan. Eğer Sayfa üzerinde OPI ve kendi diskinizin üzerinden resim kullanmışsanız Images>Binary seçeneği yanında Include OPI comments seçeneği de işaretlemeniz gerekir. Sayfanızı baskıya gönderdiğinizde diskinizin ve OPI Server üzerindeki resimleri kullanarak baskı almanızı sağlar. Eğer resimleri, sadece kendi diskinizin üzerinden kullanmış ve size bağlı OPI Server var, aynı ada sahip resimler olabileceğini tahmin ediyorsunuz o zaman Include OPI comments seçeneğini iptal edin. Eğer etmezseniz kendi diskinizin üzerinden kullandığınız resimlerle aynı ada sahip OPI Server üzerindeki resimler yer değiştirir. Baskı sırasında resim kullanımı öncelik daima OPI Server olarak kabul görür.

Convert RGB to process: Sayfa üzerinde kullanılan RGB modelindeki resimleri CMYK modeline çevirerek basar. Dökümanınızda RGB modelinde kullandığınız resimler var ama resimlerin modelini resim programında açıp tek tek değiştirmek istemiyorsunuz, Convert RGB to process seçeneğini işaretlerseniz sayfa üzerindeki resimlerin modelini değiştirmeden baskı sırasında CMYK modeline çevirerek baskı almanızı sağlar.

Maximum color steps: Degrade dolguların renk geçişmelerinin maxsimum adım sayısı.

Flatness: Sayfa üzerindeki çizim/çizimlerin nokta sayısını baskı sırasında sadeleştirmek için kullanılır. Çok yoğun çizim olan sayfalarınızın baskısı sırasında Postscrip hata yüzünden basılamadı mesajı ile baskının iptal olduğu durumlarda yüzde 10-20 arasında değer vererek bastırabilirsiniz. Yüksek değerler çizimin eğriselliğini ortadan kaldırdığı için dikkatli olmalısınız.

Sayfa Ayarları (Paper Setup)

Dökümanınızın basılacak sayfa marjlarını ayarladığınız penceredir.

Paper size menüsü seçili yazıcınızın PPD özelliklerini içeren hazır sayfa marjlarından döküman sayfalarına uygun olanı seçebilirsiniz. Masaüstü Laserler genellikle A4 veya A3 marjlarındadır. Film çıkış makinaları ise özel ebatlarda olduklarından herhangi bir standartları bulunmaz. Film çıkışı makinenizin boyutlarını belirlemek için menüden Custom seçeneğini işaretlerseniz, sayfa boyutlarını belirleyebileceğiniz iki kutucuğun aktifleştiğini göreceksiniz. Kros, kesim, renk adlarının basılacağı alanıda ekleyerek sayfa en-boy marjlarını bu iki kutucuğu yazabilirsiniz. Örneğin 20x20 cm sayfanıza 22x22 cm yazmalısınız. 2 cm'lik ek alana sayfanın kesim, baskı ve renk adları basılıcaktır. Eğer bu boşluğu belirlemezseniz kesim, baskı ve renk adları basılmaz.

Transverse: işaretlerseniz baskıya yolladığınız sayfanın 90° döndürerek basılmasını sağlarsınız. Örneğin dik bir sayfa hazırladınız, sayfanızın yüksekliği film makinanızın film enine uygun değil, baskı sırasında sayfayı yatırarak basmasını istiyorsanız Transverse'yi işaretleyin. Ama çoğu film makinaları bunu otomatik olarak yapar. Bu tür işlemi desdeklemeyen film makinalarına iş yollarken kullanabilirsiniz.

Orientation bölümünde Automatic seçeneği, döküman içinde hem yatay hem dikey sayfalarınız varsa işaretlediğinizde otomatik olarak film makinanızın marjlarına göre yatay veya dikey çevirme işlemini otomatik olarak yapılacaktır. Tall işaretli olursa sayfalarınızı dikey olarak basar, Wide işaretli olursa sayfalarınızı yatay olarak basar.